طراحی دارو

فرایند طراحی یک دارو برمبنای یک هدف زیستیِ مشخص را طراحی دارو (Drug Design) میگویند.

دارو چیست؟

دارو معمولاً یک مولکول آلی است که کارکرد یک زیست‌مولکول را دستخوش تغییر می‌کند.

هدف دارو زیست‌مولکولی است که در مسیر‌های سوخت‌وساز و پیام‌رسانی مختص به فرآیند یک بیماری خاص نقش دارد. زیست‌مولکول‌ها با ارتباط با یکدیگر به واسطه‌ی تعامل          پروتئین-پروتئین و یا پروتئین-اسید نوکلئیک که به انتقال پیام‌ها یا تغییرات متابولیکی منجر می‌شود، نقش مهمی در پیشرفت بیماری ایفا می‌کنند، بنابراین تنظیم عملکرد این زیست‌مولکول‌ها می‌تواند برای جلوگیری از پیشرفت بیماری سودمند باشد.

برای تنظیم عملکرد زیست‌مولکول‌ها سه راه وجود دارد:

 ۱. مهار عملکرد زیست‌مولکول‌ها با استفاده از مولکول‌های کوچک که با اتصال به آن‌ها مانع از اتصال لیگاند‌ها به آن‌ها می‌شوند

 ۲. محدود کردن تعامل میان زیست‌مولکول‌ها با استفاده از مولکول‌های کوچک

 ۳. فعال کردن زیست‌مولکول‌هایی که عملکرد آن‌ها در برخی بیماری‌ها از قبیل سرطان مختل شده است.

طراحی دارو به کمک کامپیوتر!

کشف و توسعه‌ی دارو نیازمند زمان و هزینه‌ی زیادی است که می‌توان آن‌ها را به کمک رایانه به میزان چشم‌گیری کاهش داد. 

از داروپردازی به کمک رایانه می‌توان در موارد زیر استفاده کرد:

1. پیش‌بینی و تخمین تمایل اتصال ترکیبات مختلف به هدف و امتیاز‌دهی به ترکیبات مختلف بر اساس آن

2. غربالگری مجازی

3. بهینه‌سازی میل به اتصال و انتخاب در ترکیبات پیش‌رو

4. طراحی ترکیبات جدید از طریق اتصال قطعات ترکیبات مختلف و یا رشد یک مولکول اولیه

5. ساخت مجموعه داده‌ها و کتاب‌خانه‌هایی با کیفیت بالا جهت استفاده در داروپردازی