منطور از تداخل دارویی عوارض ناخواسته‌ای است که از ترکیب و مصرف هم‌زمان دو یا چند دارو ناشی می‌شود. این عوارض وقتی هر یک از داروها به تنهایی مصرف شوند، رخ نمی‌دهند. 

تداخل دارویی می‌تواند بین داروهای مختلف، بین داروهای تجویز شده توسط پزشک با داروهای بدون نسخه، بین داروها و داروهای گیاهی، داروهای مکمل و حتی مکمل‌‌های ویتامینی، بین داروها و برخی خوراکی‌ها و غذاها رخ دهد.

بسیاری از افراد به ویژه سالمندان که به دلیل ابتلا به ناراحتی‌ها و بیماری‌های مختلف به چندین پزشک مراجعه می‌کنند و ناچار به مصرف داروهای متعدد هستند اگر پیش از مصرف داروهای تجویزی با پزشک مشورت نکرده و در مصرف صحیح آنها اهمال کنند ممکن است جان خود را به طور جدی به خطر بیاندازند چراکه تداخل دارویی پیامدهای خطرناکی دارد و گاهی اوقات حتی می‌تواند جان بیمار را تهدید کند.


خطرناكترين تداخلات دارويی

چهار نمونه از كشنده ترين تداخلات دارويي بشرح زير مي باشد:

1. ترکیب داروهای افسردگی با مسکن‌ها
برخی داروهای افسردگی میزان ترشح ماده شیمیایی شادی‌زا موسوم به سروتونین را در مغز افزایش می‌دهند. همزمان نیز برخی مُسکن‌ها تاثیری مشابه دارند و در نتیجه افزایش شدید این ترکیب شیمیایی در مغز موجب آشفتگی و تشویش، بالا رفتن دمای بدن و افزایش ضربان قلب و تنفس می‌شود.


2. ترکیب مسکن‌ها با داروهای ضداضطراب
هر دوی این داروها به عنوان ترکیبات کُندکننده عملکردهای بدن عمل می‌کنند که در مواقع احساس درد یا در هنگام اضطراب موجب آرامش فرد می‌شوند اما این داروها از آنجا که می‌توانند ضربان قلب و تنفس را نیز به شدت پایین بیاورند مصرف همزمان آنها ممکن است عواقب مرگباری داشته باشد.

3. ترکیب داروهای کاهنده‌کلسترول با داروهای ضدقارچ
افرادی که سابقه ابتلا به عفونت مخمر را داشته‌اند با داروی «فلوکونازول» که نوعی داروی ضدقارچ است آشنا هستند. همچنین استاتین‌ها از داروهای کاهنده کلسترول و جزو پرمصرف‌ترین انواع داروهای تجویزی در جهان هستند که در صورت مصرف همزمان با داروهای ضدقارچ به ضعف شدید ماهیچه‌ای یا آسیب کلیوی منجر می‌شوند.

4. ترکیب سه‌گانه مُسکن‌ها با داروهای ضداضطراب و داروهای شل‌کننده عضلات
پزشکان می‌دانند ترکیب این سه دارو کشنده است اما این امکان وجود دارد که برخی بیماران به دلیل مراجعه به پزشک‌های مختلف و تجویز همزمان این داروها، آنها را به طور ناخواسته و تصادفی با هم مصرف کنند که در این صورت جان خود را به طور جدی به خطر می‌اندازند.



  • تداخلات داروها وغذاها

داروهايي كه ممكن است با غذاهاي خاصي تداخل داشته باشند بشرح زير می باشد:

برونکودیلاتورها (گشاد کننده های ریه)

بیماران مبتلا به آسم، برونشیت و سایر بیماری های مربوط به ریه از این نوع داروها استفاده می کنند. اگر از این قبیل داروها مصرف می کنید، باید بدانید که بهتر است مصرف نوشیدنی ها و غذاهای حاوی کافئین را محدود کنید

این داروها اثر تحریک کننده ای بر سیستم عصبی دارند و بنابراین برای جلوگیری از این امر باید مصرف کافئین را محدود کنید.


دارو های مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین ها

داروهایی که فشار خون را کاهش می دهند برای بهبود و پیشگیری از بیماری های قلبی و کلیوی مناسب هستند و شامل داروهایی چون:کاپتوپریل، انالاپریل، فوزینوپریل و رامیپریل می شوند..

این داروها با باز شدن رگ های خونی، نارسایی قلبی را درمان می کنند بنابراین جریان خون با کارایی بیشتری انجام می شود..

شما باید از مصرف این داروها با غذاهای غنی از پتاسیم خودداری کنید زیرا:

این دارو ها میزان پتاسیم در خون را افزایش می دهند و در نتیجه پتاسیم اضافی می تواند منجر به نامنظم شدن ضربان قلب و تنگی نفس شد و بنابراین بهتر است مصرف موز، سیب زمینی، سویا و اسفناج را محدود کنید.


دارو های ضد آریتمی

داروهای ضد آریتمی شامل طیف وسیعی از دارو ها (مانند دیگوکسین) می شوند که برای بهبود و پیشگیری از نارسایی قلبی استفاده می شوند.

این مشکل در صورتی رخ می دهد که شما انواع محصولات غنی از گلیسریزیک مانند شیرین بیان را مصرف کنید. این ماده همچنین در شکلات و شیرینی نیز وجود دارد و مصرف آن ها باید محدود شود.

ترکیب آن ها با دیگوکسین می تواند ضربان قلب را نامنظم کرده و یا حتی باعث حمله های قلبی شود.

فیبرهای غذایی باعث کاهش اثربخشی این دارو می شوند بنابراین باید 2 ساعت قبل یا بعد غذا مصرف شوند.

همچنین برخی گیاهان مانند گل راعی و برگ سنا بر کارایی دیگوکسین تاثیر می گذارند.

عصاره گیاهان شیرین بیان همچنین میتواند با داروهای دیگر از جمله انسولین، داروهای ضد افسردگی خاص، داروهای ضدبارداری خوراکی، داروهای رقیق کننده خون و برخی دیگر از داروها تداخل داشته باشد. 


آنتی بیوتیک ها

اگر از برخی داروهای آنتی بیوتیک از جمله تتراسایکلین سیپروفلوکساسین (آنتی بیوتیک های کینولون) و برخی از داروهای پوکی استخوان مانند آلندرونات (فوزاماکس) استفاده می کنید از مصرف شیر خودداری کنید.

کلسیم می تواند در اثر بخشی برخی داروها تداخل ایجاد کند بنابراین هرگز نباید غذاهایی غنی از کلسیم چون شیر، ماست و پنیر را با این داروها استفاده کنید. از مصرف مکمل های کلسیم نیز باید چند ساعت قبل و بعد از مصرف این آنتی بیوتیک ها خودداری کنید.


داروی ضد روان پریشی

اگر از کلوزاپین استفاده می کنید از نوشیدن قهوه خودداری کنید. کافئین می تواند مقدار برخی از داروهای ضد روان پریشی را در خون افزایش دهد و شما را در معرض خطر عوارض جانبی قرار دهد..

مصرف همزمان الکل همراه داروهای آرام بخش و خواب آور باعث افزایش اثر تضعیف کننده سیستم اعصاب توسط این داروها می شود.


دارو های مهارکننده مونوآمین اکسیداز

اگر از داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز مانند فنلزین، ترانیل سیپرومین یا پروکاربازین مصرف می کنید که ممکن است برای افسردگی یا به عنوان یک درمان سرطان برای بیماری هاجکین یا لنفوم تجویز شود، از مصرف سوسيس و پنير كهنه دوري کنید.


ادرارآورها

مصرف شیرین بیان با ادرارآورها نیز ممنوع است زیرا باعث دفع و کمبود پتاسیم می شود و کمبود پتاسیم عامل بروز مشکلاتی در ریتم ضربان قلب خواهد شد.


داروی ضدآکنه

مصرف همزمان داروی ضدآکنه «ایزوترتینوئین» (آکوتان و دکوتان) با داروهای داکسی سیکلین، مینوسیکلین، تتراسیکلین، متوترکسات، مکمل های حاوی ویتامین A و هر نوع مکمل برای افزایش یا کاهش وزن و بدن سازی ممنوع است. در طول درمان با این دارو آب هویج (بیش از دو لیوان در روز) مصرف نکنید زیرا زیاده روی در مصرف آب هویج ممکن است باعث آسیب کبدی شود.


داروهای تغییر دهنده لیپید ها/ استاتین ها

اگر انواع داورها از جمله برخی از عوامل تغییر دهنده لیپید ها/استاتین ها را مصرف می کنید که میزان تولید کلسترول بد را کاهش می دهند یا داروی ضد اضطراب بوسپیرون، داروی ضد مالاریا کوینین، آنتی بیوتیک اریترومایسین یا تریازولام و داروهایی که برای درمان بی خوابی استفاده می شوند از مصرف گریپ فروت خودداری کنید.

مواد شیمیایی موجود در گریپ فروت در متابولیسم برخی داروها توسط بدن تداخل ایجاد می کنند که می تواند منجر به پایان دادن مقدار بیشتری از دارو در جریان خون شود. اگر از این داروها استفاده می کنید مصرف گریپ فروت می تواند احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش دهد. اگر از این داروها استفاده می کنید بهتر است تا دو ساعت قبل و بعد از مصرف آنها آب گریپ فروت ننوشید و روی هم رفته طی روز بیش از 250 سی سی از این آبمیوه نخورید.


داروهای پایین آورنده قند

داروهای پایین آورنده قند مثل گلی بن کلامید را هرگز با نوشیدنی های الکل دار مصرف نکنید زیرا باعث کاهش اثر دارو و ایجاد عوارض ناخواسته دارویی از قبیل تهوع، استفراغ، کرامپ های شکمی و سردرد می شود.


داروهای آهن دار

مصرف چای با داروهای حاوی آهن مثل سولفات آهن (فروس سولفات) باعث عدم جذب آهن می شود. پس افرادی که فقر آهن دارند نباید بلافاصله بعد از غذا، چای بنوشند.

مصرف همزمان حبوبات، تخم مرغ و لبنیات با مکمل آهن (فروس سولفات) مانع جذب آن می شوند.


  • نكاتي براي پيشگيري از تداخل هاي دارويی

رعایت و توجه به توصیه‌های پزشک:

افراد باید از مصرف داروهایی که از آن اطلاعاتی ندارند خودداری کنند و طبق نسخه تجویزشده داروهایشان را مصرف نمایند. همچنین در صورتی که دارو تاثیرگذار نبود از تغییر خودسرانه دوز مصرفی پرهیز کنند..


همراه داشتن همیشگی فهرستی از داروهای مصرفی:

فهرستی از داروهای مصرفی و دوز تجویز شده را تهیه کنید و در تمام اوقات همراه خود داشته باشید. همچنین نسخه‌ای از این فهرست را برای مواقع ضروری در اختیار دوستان یا اعضای خانواده خود قرار دهید..


داشتن اطلاعات در مورد احتمال تداخل‌ داروها و عوارض جانبی آن:

برخی از داروها بر نحوه کارکرد داروهای دیگر در بدن تاثیر گذاشته که این وضعیت می‌تواند خطرناک باشد. حتی داروهای بدون نسخه یا گیاهی می‌توانند بر داروهای دیگر تاثیر بگذارند..


کنترل کردن مرتب فهرست دارویی با پزشک:

با این اقدام می‌توانید مطمئن شوید که با گذشت زمان تمام داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید همچنان ضروری و مناسب هستند. اگر احتمالا نتوانستید پس از مدتی دارویی را تهیه و خریداری کنید حتما موضوع را به پزشک معالج خود اطلاع دهید. همچنین اگر احساس می کنید دارویی که مصرف می کنید تاثیری در درمانتان نداشته، حتما موضوع را به اطلاع پزشکتان برسانید.